चुनावी अभियानकै बीच बालेनको पाथीभरा यात्रा, केबलकार विवादमा थप चासो

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) ले ताप्लेजुङस्थित प्रसिद्ध धार्मिक स्थल पाथिभरा माताको दर्शन गरेका छन्। बिहीबार साँझ ताप्लेजुङ पुगेका बालेन शुक्रबार बिहान पाथिभरा मन्दिर पुगेका हुन्। उनी झापा–५ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवारसमेत हुन्। चुनावी अभियानकै सिलसिलामा उनी इलाम र पाँचथर हुँदै ताप्लेजुङ पुगेका थिए।

बालेनको पाथिभरा भ्रमणलाई पछिल्लो समय चर्किँदै गएको केबलकार निर्माण विवादसँग जोडेर हेरिएको छ। पाथिभरा क्षेत्रमा प्रस्तावित केबलकार परियोजनाको विरोधमा स्थानीय बासिन्दा, आदिवासी समुदाय तथा विभिन्न सामाजिक संघ–संस्थाहरू लामो समयदेखि आन्दोलनरत छन्। उनीहरूले पाथिभरा धार्मिक आस्थाको केन्द्र मात्र नभई स्थानीय संस्कृति, परम्परा र पहिचानसँग गहिरो रूपमा जोडिएको स्थल भएकाले यहाँ ठूलो भौतिक संरचना निर्माण गर्न नहुने अडान लिँदै आएका छन्।

स्थानीयवासीको भनाइमा पाथिभरा केवल तीर्थस्थल होइन, लिम्बू समुदायका लागि ‘मुक्कुम्लुङ’का नामले चिनिने पवित्र स्थलसमेत हो। उनीहरूका अनुसार केबलकार निर्माणले वातावरणीय सन्तुलन बिग्रने, वनजंगल तथा जैविक विविधतामा क्षति पुग्ने र सदियौंदेखि चल्दै आएको धार्मिक तथा सांस्कृतिक अभ्यास प्रभावित हुने खतरा छ। यही कारण देखाउँदै ‘नो केबलकार’ अभियानअन्तर्गत विभिन्न चरणका आन्दोलन, प्रदर्शन र धर्ना हुँदै आएका छन्।

यस क्रममा केही समयअघि आन्दोलनकारी र सुरक्षाकर्मीबीच झडपसमेत भएको थियो, जसमा दुवै पक्षका केही व्यक्ति घाइते भएका थिए। परिस्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन स्थानीय प्रशासनले फुङलिङ तथा पाथिभरा आसपास निषेधाज्ञासमेत जारी गरेको थियो। विवाद बढ्दै गएपछि केबलकार निर्माणको विषय अदालतसम्म पुगेको छ भने सरकारतर्फबाट पनि वार्ताको पहल भइरहेको छ।

यता, व्यवसायी चन्द्र ढकालको समूह भने पाथिभरामा केबलकार निर्माणलाई अगाडि बढाउन सक्रिय देखिएको छ। उनीहरूको पक्षमा केबलकारले तीर्थयात्रीको आवागमन सहज बनाउने, पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने र स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने दाबी गरिँदै आएको छ। तर स्थानीय आन्दोलनकारीले यस्तो विकास धार्मिक आस्था र स्थानीय स्वामित्वको मूल्य चुकाएर हुन नहुने स्पष्ट पारेका छन्।

यही पृष्ठभूमिमा बालेनको पाथिभरा दर्शनलाई चासोका साथ हेरिएको छ। यद्यपि उनले यस विषयमा औपचारिक धारणा सार्वजनिक गरेका छैनन्, उनको उपस्थितिले पाथिभरा केबलकार विवाद राष्ट्रिय राजनीतिमा थप चर्चामा आउने संकेत दिएको छ। चुनावी माहोलमा धार्मिक, सांस्कृतिक र विकाससम्बन्धी मुद्दा एकअर्कासँग गाँसिँदा पाथिभरा विवादले आगामी दिनमा थप राजनीतिक र सामाजिक अर्थ बोकेको विषय बन्ने देखिएको छ।