निर्वाचन माहोलसँग तातिँदै पुँजी बजार: परिसूचक र कारोबार उछाल, कस्तो आगामी यात्रा ?

काठमाडौं । देश प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनको मिति नजिकिँदै जाँदा राजनीतिक माहोल मात्र नभई पूँजी बजार पनि क्रमशः उत्साहित देखिन थालेको छ। फागुन २१ गते हुने निर्वाचनका लागि सबै प्रमुख तथा साना दलहरूले उम्मेदवारी दर्ता गराइसकेका छन् भने चुनावी अभियान देशव्यापी रूपमा फैलिएको छ। यसले लामो समयदेखि अन्योलमा रहेको राजनीतिक वातावरणलाई स्पष्ट दिशातर्फ डोर्‍याएको अनुभूति लगानीकर्तामा देखिन थालेको छ, जसको प्रत्यक्ष प्रभाव शेयर बजारमा परेको छ।

केही महिनाअघि जेन–जी जनआन्दोलनपछि बनेको नागरिक सरकारले समयमै निर्वाचन गराउन सक्ला कि नसक्ला भन्ने आशंकाले बजारमा ठूलो दबाब सिर्जना गरेको थियो। राजनीतिक अनिश्चितताका कारण लगानीकर्ताको मनोबल खस्किँदा नेप्से परिसूचक निरन्तर ओरालो लागेको थियो भने दैनिक कारोबार रकम ३ देखि ४ अर्ब रुपैयाँमा सीमित हुन पुगेको थियो। बजारमा ‘पर्ख र हेर’को अवस्था हाबी हुँदा धेरै लगानीकर्ता किनबेचभन्दा बाहिरै बसेका थिए।

तर अहिले अवस्था क्रमशः बदलिँदै गएको छ। दलहरू निर्वाचनको मैदानमा उत्रिएसँगै चुनाव हुने र राजनीतिक संक्रमणले निकास पाउने संकेत देखिएपछि पूँजी बजारमा समेत सकारात्मक सन्देश प्रवाह भएको छ। यसैको परिणामस्वरूप पछिल्लो समय नेप्से परिसूचकसँगै कारोबार रकममा पनि उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ। लगानीकर्ताले फेरि खुलेर बजारमा प्रवेश गर्न थालेका छन् भने बजारमा हरियाली छाउन थालेको छ।

पछिल्लो एक साताको तथ्यांकले पनि यही सकारात्मक प्रवृत्तिलाई पुष्टि गर्छ। पुस ४ गतेदेखि ८ गतेसम्मको अवधिमा नेप्से परिसूचक ७३.१८ अंकले बढेको छ। अघिल्लो साताको अन्तिम कारोबार दिन २६४१.४३ विन्दुमा रहेको नेप्से यस साता २.७५ प्रतिशतले वृद्धि हुँदै २७१४.६१ विन्दुमा पुगेको छ। चार दिन मात्र कारोबार भएको यस साता बजारले २७२८ विन्दुसम्मको उच्च स्तर छोएको थियो भने न्यूनतम २६४० विन्दुसम्म झरेको थियो। दैनिक औसतमा हेर्दा नेप्से करिब १८ अंकले बढेको देखिन्छ।

कारोबार रकमको हिसाबले पनि यो साता निकै महत्वपूर्ण रह्यो। चार दिनको अवधिमा कुल ३८ अर्ब २५ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको शेयर किनबेच भयो। यसले दैनिक औसत कारोबार रकमलाई करिब ९ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँमा पुर्‍याएको छ, जुन केही साताअघि देखिएको सुस्त कारोबारको तुलनामा निकै उत्साहजनक हो। यही अवधिमा ८ करोडभन्दा बढी कित्ता शेयर कारोबार भएका छन् भने करिब चार लाख पटक शेयर किनबेच भएको छ। दैनिक औसतमा ३३० भन्दा बढी कम्पनी कारोबारमा सहभागी हुनु पनि बजारको विस्तार र सक्रियताको संकेत मान्न सकिन्छ।

साताको सुरुवातमै बजारले बलियो संकेत दिएको थियो। आइतबार नेप्से परिसूचक ३१ अंकभन्दा बढीले उकालो लाग्दै २६७२ विन्दु नाघ्यो। बजार खुलेको पहिलो दिनमै देखिएको यो उत्साहले लगानीकर्ताको मनोबललाई थप बल दिएको थियो। सो दिन नेप्सेमा १ प्रतिशतभन्दा बढीको वृद्धि देखिनुका साथै कारोबार रकम पनि अघिल्लो हप्ताको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बढेको थियो। करिब साढे आठ अर्ब रुपैयाँको कारोबार हुनु आफैंमा सकारात्मक संकेत थियो।

बीचमा सोमबार लोसार पर्वका कारण बजार बन्द रह्यो। तर त्यसपछि खुलेको मंगलबार बजारले अझ ठूलो उछाल लियो। एकै दिन नेप्से परिसूचक ४२ अंकभन्दा बढीले बढ्दै २७१४ विन्दु आसपास पुगेको थियो। लामो समयपछि कारोबार रकमले ११ अर्ब रुपैयाँको सीमा पार गर्नुले बजारमा नयाँ ऊर्जा थपिएको देखियो। सो दिन ३३९ कम्पनीका शेयर किनबेच हुँदा २ करोडभन्दा बढी कित्ता शेयर कारोबार भएको थियो, जुन पछिल्लो समयकै उच्चमध्ये एक हो।

लगातारको वृद्धि पछि बुधबार भने बजारले केही विश्राम लियो। अघिल्लो दिनको तीव्र वृद्धिपछि केही लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्ने रणनीति अपनाउँदा बिक्री दबाब बढ्यो र नेप्से परिसूचक झिनो अंकले घट्न पुग्यो। यद्यपि बजारमा ठूलो गिरावट नआउनु र परिसूचक २७०० विन्दुमाथि नै टिकिरहनु लगानीकर्ताको भरोसा अझै कायम रहेको संकेत मानिन्छ। सो दिन कारोबार रकम पनि केही घटे तापनि करिब ९ अर्ब रुपैयाँको कारोबार हुनु बजार अझै सक्रिय अवस्थामा रहेको देखाउँछ।

साताको अन्तिम दिन बिहीबार भने बजार फेरि सुधारतर्फ फर्कियो। नेप्से परिसूचक करिब ९ अंकले बढ्दै साताको अन्त्य सकारात्मक नोटमा गर्‍यो। कारोबार रकममा पनि पुनः सुधार देखियो र ९ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको शेयर किनबेच भयो। चार दिनको कारोबार अवधिमा बजारले समग्र रूपमा उकालो यात्राको संकेत दिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्लो समय देखिएको यो सुधार मुख्यतः राजनीतिक स्थिरताप्रतिको अपेक्षासँग जोडिएको छ। निर्वाचन समयमै हुने र त्यसपछि नयाँ सरकार गठन भई नीति निर्माणको प्रक्रिया अघि बढ्ने विश्वासले लगानीकर्तामा सकारात्मक भावना पैदा गरेको छ। साथै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ब्याजदर क्रमशः स्थिर बन्दै जानु, तरलताको अवस्था सहज हुनु र कम्पनीहरूको त्रैमासिक वित्तीय विवरणप्रति बढ्दो चासोले पनि बजारलाई सहयोग पुर्‍याएको देखिन्छ।

यद्यपि बजार सधैं सीधै माथि मात्र जान्छ भन्ने होइन। बीचबीचमा नाफा बुकिङका कारण सामान्य करेक्सन आउनु स्वाभाविक प्रक्रिया हो। तर अहिले देखिएको समग्र प्रवृत्तिले भने बजार दीर्घकालीन रूपमा सुधारको बाटोमा लागेको संकेत गर्छ। निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा राजनीतिक अनिश्चितता थप कम हुँदै जाने र त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव बजारमा अझै देखिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।