अमेरिकामा पेट्रोलको मूल्य प्रति ग्यालन ४ डलर नाघ्यो, विश्वभर महँगीको दबाब

काठमाडौं । इरानसँगको युद्धको प्रभावले विश्वव्यापी रूपमा इन्धनको मूल्य उकालो लाग्दा अमेरिकामा पेट्रोलको औसत मूल्य प्रति ग्यालन ४ डलर नाघेको छ । सन् २०२२ पछि पहिलोपटक यस्तो अवस्था देखिएको हो । साधारण पेट्रोलको औसत मूल्य ४.०२ डलर पुगेको छ, जुन युद्ध सुरु हुनुअघि भन्दा एक डलरभन्दा बढीले बढेको हो ।

यसअघि सन् २०२२ मा युक्रेन युद्धपछि पनि पेट्रोलको मूल्य यस्तै उच्च स्तरमा पुगेको थियो । अहिले पनि विभिन्न राज्यहरूमा मूल्य फरक–फरक रहेको छ, जसमा आपूर्ति अवस्था, कर दर र स्थानीय बजारको प्रभाव प्रमुख कारणका रूपमा देखिएका छन् । फेब्रुअरी अन्त्यदेखि अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध संयुक्त रूपमा सैन्य गतिविधि तीव्र बनाएपछि कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि आएको हो ।

मध्यपूर्वका प्रमुख तेल उत्पादक क्षेत्रबाट आपूर्ति प्रभावित भएपछि विश्व बजारमा तेलको अभाव देखिन थालेको छ । तेल र ग्यास पूर्वाधारमा भएको क्षतिले अवस्था अझ जटिल बनेको छ । विश्वको महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग अवरुद्ध हुँदा करिब पाँच भागको एक भाग तेल ओसारपसारमा समस्या आएको छ ।

इन्धनको मूल्य बढेसँगै उपभोक्ता र व्यवसाय दुवै प्रभावित भएका छन् । दैनिक खर्च बढ्दै जाँदा मानिसहरूले अन्य क्षेत्रमा खर्च कटौती गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । ढुवानी खर्च बढेपछि खाद्यान्न, विद्युत् र अन्य उपभोग्य वस्तुको मूल्यसमेत बढ्ने संकेत देखिएको छ । एक सर्वेक्षणअनुसार करिब ४५ प्रतिशत अमेरिकी नागरिक पेट्रोल किन्न सक्ने क्षमताबारे गम्भीर चिन्तामा रहेका छन् ।

मूल्य नियन्त्रणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकायले सदस्य राष्ट्रहरूको आपतकालीन भण्डारबाट ४० करोड ब्यारेल तेल बजारमा ल्याउने निर्णय गरेको छ । अमेरिकाले भेनेजुएला र रुसबाट केही तेल आपूर्ति सहज बनाउन प्रतिबन्धमा आंशिक छुट दिएको छ ।