राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कले देखायो अर्थतन्त्र मजबुतः विदेशी भण्डार २८ खर्ब, मुद्रास्फीति न्यून र रेमिट्यान्स उच्च (पूर्णपाठ)

काठमाडौँ ।  आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो महिना अर्थात् २०८२ साउनमा नेपालका आर्थिक र वित्तीय सूचकाङ्कहरूले मुलुकको अर्थतन्त्र बलियो हुँदै गएको संकेत दिएका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा प्रकाशित तथ्याङ्कअनुसार उपभोक्ता मूल्य सूचकाङ्कमा आधारित वार्षिक विन्दुगत मुद्रास्फीति १.६८ प्रतिशतमा सीमित रह्यो, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको ४.०९ प्रतिशतको तुलनामा उल्लेखनीय रुपमा कम हो।

साउन महिनामा मुलुकको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति २८ खर्ब ६ अर्ब ४ करोडमा पुगेको छ। अमेरिकी डलरमा यो सञ्चिति २० अर्ब ३ करोड कायम भएको छ, जुन मुलुकको १६.६ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहेको छ। विदेशी विनिमय भण्डारमा आएको यो स्थिरता नेपाललाई बाह्य आर्थिक झटका वा अस्थिरता सामना गर्न सक्षम बनाउनेछ।

राष्ट्र बैंकमा रहेको सञ्चिति २५ खर्ब ११ अर्ब ४५ करोड रहेको छ भने बैंक तथा वित्तीय संस्थामा २ खर्ब ९४ अर्ब ५८ करोडको विदेशी विनिमय सञ्चिति रहेको छ। यसले वित्तीय प्रणालीलाई बलियो बनाइरहेको छ र व्यवसायिक एवं निर्यात–आयात गतिविधिलाई सहज बनाइरहेको छ।

चालु खाता ७८ अर्ब १४ करोडले बचतमा रहेको छ भने शोधनान्तर स्थिति रु. ८९ अर्ब ३० करोडले बचतमा रहेको छ। यसले मुलुकको विदेशी मुद्रा सन्तुलन र अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी क्षमतामा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ। चालु खाता र शोधनान्तरमा आएको यो वृद्धि वित्तीय स्थायित्वको सूचक हो।

विप्रेषण आप्रवाहमा पनि उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ। साउन महिनामा नेपाली रुपैयाँमा विप्रेषण आप्रवाह २९.९ प्रतिशतले वृद्धि भई १ खर्ब ७७ अर्ब ४१ करोड पुगेको छ। अमेरिकी डलरमा आधारित विप्रेषण आप्रवाह २५ प्रतिशतले बढेको छ। विदेशी रोजगारीमा रहेका नेपालीले पठाएको रेमिट्यान्स मुलुकको अर्थतन्त्रमा सिधा योगदान पुर्‍याइरहेको छ।

आर्थिक गतिविधिमा निर्यात र आयात दुबैमा वृद्धि देखिएको छ। साउन महिनामा निर्यात ९५.७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ भने आयात ११.४ प्रतिशतले बढेको छ। निर्यात वृद्धि विशेषगरी उत्पादनमूलक उद्योग, जलविद्युत्, कृषि र निर्माण सामग्रीमा भएको छ। आयातमा भएको वृद्धि भने उपभोक्ता वस्तु तथा कच्चा पदार्थसँग सम्बन्धित रहेको छ।

सरकारी आय–व्ययको स्थितिमा पनि सन्तुलन देखिएको छ। साउन महिनामा नेपाल सरकारले खर्च ४६ अर्ब ३१ करोड सञ्चालन गरेको छ भने राजस्व परिचालन ८४ अर्ब ४७ करोड पुगेको छ।

मुद्रास्फीति र वित्तीय स्थायित्वका सूचकमा भएको सुधारले उपभोक्ताको विश्वास बढाएको छ। विस्तृत मुद्राप्रदाय ०.७ प्रतिशतले घटेको छ तर वार्षिक विन्दुगत आधारमा यस्तो मुद्राप्रदाय १२.५ प्रतिशतले बढेको छ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थामा निक्षेप र कर्जा प्रवाहमा सानो घटबढ भए पनि दीर्घकालीन दृष्टिले वृद्धिदर सकारात्मक रहेको छ। साउन महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेप परिचालन ०.८ प्रतिशतले घटेको छ भने निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जा ०.१ प्रतिशतले घटेको छ। यद्यपि वार्षिक विन्दुगत आधारमा निक्षेपको वृद्धिदर १२.५ प्रतिशत र निजी क्षेत्रमा प्रवाहित कर्जाको वृद्धिदर ८ प्रतिशतले बढेको छ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाबीचको अन्तरबैंक कारोबारमा भारित औसत व्याजदर २.७५ प्रतिशत रहेको छ भने ९१ दिन अवधि भएको ट्रेजरी बिलको भारित औसत व्याजदर २.६५ प्रतिशत कायम भएको छ। वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेपको भारित औसत व्याजदर ४.०२ प्रतिशत र कर्जाको भारित औसत व्याजदर ७.७६ प्रतिशत रहेको छ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो महिनामा नेपालका आर्थिक तथा वित्तीय सूचकाङ्कहरूले मुलुकको अर्थतन्त्रमा स्थिरता र सुधारको संकेत दिएका छन्। उपभोक्ता मुद्रास्फीति न्यून, विदेशी विनिमय भण्डार उच्च, चालु खाता र शोधनान्तर बचतमा, विप्रेषण आप्रवाह उच्च र बैंकिङ प्रणाली स्थिर रहँदा अर्थतन्त्र बलियो रहेको पुष्टि हुन्छ। निर्यात–आयातको वृद्धि र सरकारी खर्च तथा राजस्व परिचालनमा सन्तुलनले दीर्घकालीन आर्थिक वृद्धिका लागि आधार तयार पारेको छ।