पर्यटनमा चमक, होटलको खातामा अँध्यारो : पाँचमध्ये चार होटल घाटामा

काठमाडौं । नेपालमा पर्यटन व्यवसायले विस्तारै गति समातिरहेको, पर्यटक आगमन बढिरहेको र होटल क्षेत्रले सुधारको अपेक्षा गरिरहेको समयमा नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सूचीकृत होटल कम्पनीहरूको वित्तीय विवरणले भने फरक तस्वीर देखाएको छ । गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार नेप्सेमा सूचीकृत पाँच होटल कम्पनीमध्ये चार कम्पनी घाटामा छन् भने एउटा कम्पनीले मात्र नाफा कमाउन सफल भएको छ ।

पर्यटन क्षेत्रमा सुधारका संकेत देखिए पनि त्यसको प्रत्यक्ष लाभ होटल कम्पनीहरूको अन्तिम नाफामा पर्याप्त रूपमा रूपान्तरण हुन नसकेको वित्तीय विवरणले देखाउँछ । होटल सञ्चालनसँग जोडिएका खर्च, कर्मचारी खर्च, ब्याज लागत, ऋणको भार तथा अन्य वित्तीय दायित्वले कम्पनीहरूको नाफामा दबाब सिर्जना गरेको देखिन्छ ।

उपलब्ध वित्तीय विवरणअनुसार सोल्टी होटल लिमिटेड बाहेक बाँकी चार कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा घाटा व्यहोरेका छन् । अर्कोतर्फ, सोल्टीले भने अघिल्लो वर्षको तुलनामा नाफा बढाउँदै होटल क्षेत्रमै तुलनात्मक रूपमा बलियो वित्तीय प्रदर्शन प्रस्तुत गरेको छ ।

पाँच कम्पनीमध्ये सोल्टी होटल लिमिटेड सबैभन्दा बलियो अवस्थामा देखिएको छ । कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ७६ करोड ११ लाख ६ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीको नाफा ६५ करोड ३२ लाख ७७ हजार रुपैयाँ थियो ।

यसअनुसार एक वर्षमा सोल्टीको नाफा १० करोड ७८ लाख २९ हजार रुपैयाँले बढेको छ । प्रतिशतका आधारमा नाफा वृद्धि करिब १६.५१ प्रतिशत हुन्छ । उपलब्ध विवरणमा १६.५१ प्रतिशतलाई ऋणात्मक चिह्नसहित देखाइएको भए पनि नाफाको रकम तुलना गर्दा सोल्टीको नाफा वास्तवमा बढेको हो ।

होटल क्षेत्रका अन्य कम्पनी घाटामा जाँदा सोल्टीले नाफा वृद्धि गर्न सफल हुनु कम्पनीको सञ्चालन क्षमता, व्यवसायिक संरचना र खर्च व्यवस्थापनका दृष्टिले महत्वपूर्ण देखिन्छ ।

होटल फरेस्ट इन लिमिटेडले गत आवमा १५ करोड २७ लाख ४६ हजार रुपैयाँ घाटा व्यहोरेको छ । अघिल्लो आवमा कम्पनीको घाटा १७ करोड १९ लाख ८८ हजार रुपैयाँ थियो । यस हिसाबले कम्पनीको घाटा अघिल्लो वर्षको तुलनामा १ करोड ९२ लाख ४२ हजार रुपैयाँले घटेको छ । अर्थात् घाटाको आकार करिब ११.१९ प्रतिशतले सुधारिएको देखिन्छ ।

घाटा घट्नु सकारात्मक संकेत भए पनि कम्पनी अझै नाफामा फर्किन सकेको छैन । होटल व्यवसायमा सञ्चालन गतिविधि सुधारिँदै जाँदा पनि कम्पनीको अन्तिम वित्तीय परिणाम सकारात्मक बनाउन थप सुधार आवश्यक देखिन्छ ।

ओरियन्टल होटल्स लिमिटेडको अवस्था भने अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्टिएको छ । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीले ४ करोड ३७ लाख ९३ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो । तर आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा कम्पनी ४ करोड ७४ लाख ४७ हजार रुपैयाँ घाटामा गएको छ ।

अर्थात् एक वर्षमै कम्पनीको नतिजा नाफाबाट घाटातर्फ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको नाफासँग तुलना गर्दा कम्पनीको वित्तीय परिणाममा करिब ९ करोड १२ लाख ४० हजार रुपैयाँको प्रतिकूल परिवर्तन आएको छ । नाफा कमाइरहेको कम्पनी एक वर्षमै घाटामा जानुले होटल क्षेत्रको आम्दानी मात्र नभई खर्च संरचना र वित्तीय दायित्व पनि उत्तिकै निर्णायक रहेको देखाउँछ ।

तारागाउँ रिजेन्सी होटल लिमिटेडको वित्तीय अवस्था भने सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ । कम्पनीले गत आवमा ७० करोड ५७ लाख ८८ हजार रुपैयाँ घाटा व्यहोरेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा भने कम्पनीले ४६ करोड ८५ लाख ७६ हजार रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो ।

यसरी एक वर्षको अवधिमा कम्पनी नाफाबाट ठूलो घाटामा पुगेको छ । नाफाबाट घाटातर्फको यो परिवर्तन १ अर्ब १७ करोड ४३ लाख ६४ हजार रुपैयाँ बराबरको हो । अघिल्लो वर्षको नाफाको तुलनामा परिणाममा करिब २५०.६२ प्रतिशतको प्रतिकूल परिवर्तन देखिन्छ ।

अघिल्लो वर्ष नाफामा रहेको कम्पनी अर्को वर्ष ७० करोडभन्दा बढी घाटामा पुग्नुले होटल क्षेत्रको वित्तीय जोखिम, खर्च संरचना र सञ्चालन व्यवस्थापनबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।

त्यस्तै, सिटी होटल लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा १७ करोड ३० लाख ९० हजार रुपैयाँ घाटा व्यहोरेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा कम्पनीको घाटा १९ करोड ८४ लाख २२ हजार रुपैयाँ थियो ।