१०० मिनेटको आतंकवादी हमला, जसले बदल्यो विश्व बीमा व्यवसायको स्वरुप

रोवर्ट पि. हार्टविग, पिएचडी, सीपीसीयू
२६ भाद्र २०७८, शनिबार १७:१६

सन् २००१, सेप्टेम्वर ११ मा अमेरिकामा भएको आतंकवादी हमलामा प्राकृतिक र मानवीय विनासबाट भन्दा इतिहासकै ठूलो बीमा क्षति भएको थियो । जीवन तथा निर्जिवन बीमा समेत गरी कूल ४० बिलियन डलर अर्थात ४६ खर्ब ९८ अर्ब ७६ करोड भन्दा बढिको क्षति भएको विश्वास गरिएको छ । त्यति ठूलो विपत्ति विश्व बीमा क्षेत्रमा कहिल्यै आउने कल्पना समेत गरिएको थिएन । बीमा गरिएको सम्पत्ति मात्रै नभएर मानवीय क्षति र कर्मचारीलाई क्षतिपूर्ति दिने कोणबाट समेत यति ठूलो आकारमा पहिलो पटक भएको थियो ।

एउटा घटनाबाट हवाई तथा दायित्व बीमामा डरलाग्दो गरी असर परेको थियो । यति ठूलो र अप्रत्यासित घटनाको कहिल्यै कल्पना नगरेकोले त्यसको लागि उनीहरुले बीमा शुल्क लिएका थिएनन् । उक्त घटनाले अमेरिकामा जुनसुकै बेला ठूला आतंकवादी घटना घटेर ठूलो मात्रामा बीमा दावी पर्ने त्रास फैलिएको थियो भने बीमक कम्पनी र पुनर्बीमा कम्पनीहरुले बीमा शुल्क र अण्डरराईटिङ प्रक्रिया समेतमा उतार चढाव आएको थियो । राज्यमार्फत बीमा क्षेत्रको नियमन

गर्दै आएका निकायहरुले समेत आगामी दिनमा त्यस्ता आक्रमण भएमा सम्भावित जोखिमबाट जोगाउन विभिन्न निर्णयहरु गरे । नियामक निकायहरुले तत्कालै बीमा क्षेत्रको अध्ययन अनुसन्धान तथा सर्भेमा जोड दिई पहिलो १२ महिनामा विभिन्न उपयुक्त निर्णयहरु गर्दै, फाइनान्सियल, आर्थिक, राजनीतिक र संरचनागत विश्लेषण गर्दै निर्णयहरु लागू गर्दै गए ।

 

सेप्टेम्वर ११ को घटना विवरण
समर सिजनको अन्त्यतिरको सूर्योदयको विहानीमा अमेरिकाको बोस्टन, म्यासाचुसेट्स, न्यूयोर्क न्यूजर्सी र वासिङ्टन डिसीबाट उडेका चार व्यापारिक उडानमा रहेको जहाजहरु हवाई उडानको इतिहासमा नयाँ रेडर्क राख्दै एक पटक जलेर खरानी हुन पुगे । प्रत्येक जहाजको अघिल्लो पंक्तिमा हुने बिजनेस क्यासमा सवार चारदेखि पाँच जना अपहरणकर्ताहरुले बलपूर्वक कटपिटमा छिरेर बलपूर्वक जहाजलाई नियन्त्रणमा लिएका थिए । उनीहरुले क्रू मेम्बरलाई जहाजभित्रै मारेका समेत थिए । विमानस्थलबाट उडेको केही समयपछि नै चारै वटा हवाई जहाजहरु अपहृत भएका थिए । उनीहरु सबैले जहाजलाई अमेरिकी सैन्य, अर्थतन्त्र र राजनीति पावरको संकेतको रुपमा रहेको वल्र्ड ट्रेड सेन्टरको ट्वीन टावरतर्फ अघि बढाइरहेको थिए । सेप्टेम्वर ११ गतेको विहान ८ः४६ बजे बोस्टनबाट लसएन्जल्सको लागि उडेको अमेरिकन एयरलाइन्सको जहाज वल्र्ड ट्रेड सेन्टरको उत्तर तर्फको टावरमा ठोक्काइयो । त्यसको १७ मिनेटपछि अर्थात विहान ९ः०३ बजे अर्को जहाज पनि सोही ठाउँमा आईपुग्यो । दोस्रो जहाज युनाईटेड एयरलाइन्सको थियो र सो जहाज टावरको दक्षिण तर्फको भवनमा ठोक्काइयो ।

अपहरणमा परेको तेस्रो अमेरिकन एयरलाइन्सको जहाज ९ः४३ बजे अमेरिकी परराष्ट्र मन्त्रालयस्थित भवनमा ठोक्काउने प्रयास गर्दा गर्दै दुर्घटनामा पर्यो । चौथो युनाईटेड एयरलाइन्सको उडान नं ९३ को जहाज विहान १०ः१० बजे पिटस्बर्गको ग्रामिण क्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त हुन पुग्यो । अहरणमा परेको चौथो जहाज ह्वाईट हाउसमा ठोक्काउने योजनामा रहेको विश्वास गरिएको थियो । सो जहाजमा यात्रु र अपहरणकारीहरुका बीचमा जहाजभित्रै भिडन्त भई अपहरणकारीले जहाज पूर्ण रुपमा नियन्त्रणमा लिन नपाएकोले उक्त क्षेत्रमा पुगेर दुर्घटनाग्रस्त हुन पुगेको थियो । विशाल जहाजहरु ठोक्किएपछि अमेरिकाको वैभव मानिएको वल्र्ड ट्रेड सेन्टरका दुवै भवन (ट्वीन टावर) पूर्ण रुपमा ध्वस्त भए । दक्षिणतर्फको भवन विहान १०ः०५ बजे ढल्यो भने उत्तरतर्फको भवन विहान १०ः२३ बजे ढल्न पुगे ।
उक्त दुवै भवन ध्वस्त हुँदा हजारौं मानिसहरुको भित्रै पुरिए । करिब ४०० अग्नि नियन्त्रकहरु आगो निभाउने र उद्धार गर्ने प्रयास गर्दा गर्दै मारिए । करिब एक करोड ८० लाख टन सामानहरु उत्सर्जन भए । त्यसले कैयौं परसम्म धुवाको मुस्लो फैलियो र आगोलागी भयो ।

सम्पत्ति तथा मानवीय क्षति
घटनाको १०० मिनेटभित्रैमा तीन हजार भन्दा बढि मानिसहरुको मृत्यु भयो भने दुई हजार पाँच सयभन्दा बढि मानिसहरु घाइते भए । ३१ मिलियन स्क्वायर फिटका विश्वकै सबैभन्दा मानव निर्मित भवनहरु क्षणभरमै खरानीमा बदलिए । अमेरिकाले चार वटा विशाल जहाज र विश्वलाई वैभवशाली देखाउने दुई भवन ध्वस्त भयो । मावन इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो मानव सिर्जित विनास थियो । वल्र्ड ट्रेड सेन्टरमा मात्रै छ हजार ५०० भन्दा बढि मानिसको ज्यान गएको सो विश्वकै सबैभन्दा धेरै मानिस एउटै घटनामा घाइते भएका थिए ।

बीमा कम्पनीहरुमा तारन्तारको दावी
सेप्टेम्वर ११ गते दिउँसो देखि नै बीमा कम्पनीहरुमा तारन्तार बीमा दावीको फोनहरु बजिरहेको थिए । लगत्तै मिडिया र नियामक निकायहरुले बीमा कम्पनीहरुमा लगातार सम्पर्क गरेर क्षतिको विवरण मागिरहेका थिए । र, सोधिरहेका थिए, बीमा कम्पनीले यति ठूलो दावी भुक्तानी व्यहोर्न सक्छ ? साथै बीमा कम्पनीहरुले दावी भुक्तानी दिन्न भन्न मिल्छ कि मिल्दैन ? भनेर लगातार सोधपुछ भइरहेका थिए ।

बीमा क्षेत्रमा नयाँ अध्यायको सुरुवात
सेप्टेम्वर ११ को घटना भएको भोलिपल्ट देखि नै बीमामा आतंकवादी हमला र यसले पार्ने प्रभावबारे बहस सुरु भयो । अप्रत्यासित रुपमा हुनसक्ने आतंकवादी हमला, बीमा शुल्कको बृद्धि तथा अण्डरराईटिङ प्रक्रियाबारे चर्को बहसहरु भए ।

सेप्टेम्वर ११ को बीमा दावी
सेप्टेम्वर ११ को आतंकवादी हमलामा सन् २००२ को सुरुमा अमेरिकी इन्स्योरेन्स सर्भिस अफिसले २०.३ बिलियन डलरको क्षति भएको प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्यो । २००२ कै जुनमा पुनः संशोधन गरी १६.६ बिलियन डलरको क्षति भएको भनियो । सो घटनामा कूल ५१ हजार वटा दावी परेका थिए । सो मध्ये १५ हजार २०० वटा कमर्सियल क्लेम थिए भने ३१ हजार ५०० व्यक्तिगत सम्पत्ति दावी, चार हजार ३०० अटोमोबाइल दावी परेका थिए ।

एक्जिबिट २ ले दिएको सुझाव अनुसार सेप्टेम्वर ११ को घटनामा कूल ४० बिलियन डलरको क्षति भएको निष्कर्ष २००२ को अगष्टमा गरेको थियो । निर्जिवन बीमा क्षेत्रमा कूल ३७.५ बिलियन अर्थात ९३.३ प्रतिशत र जीवन बीमा क्षेत्रमा २.७ बिलियन अर्थात ६.७ प्रतिशत क्षति भएको थियो । बीमा, बैंक तथा रेटिङ एजेन्सी समेत गरी कूल ४३ बिलियन क्षति भएको अनुमान छ । वल्र्ड ट्रेड सेन्टरमा मृत्यु हुनेको संख्या एकिन गर्न नसकिएकोले क्षतिको यकिन तथ्याङ्क अझै आइसकेको छैन ।

खर्बौ रुपैयाँ कसरी गरियो दावी भुक्तानी ?
सेप्टेम्वर ११ को घटनामा एकै पटक दावी भुक्तानी गर्न बीमा कम्पनी र पुनर्बीमा कम्पनीहरु असफल भए । विश्वभरकै पुनर्बीमा कम्पनीहरु प्रभावित भएकोले तीन वर्षसम्म लगाएर उक्त क्षतिको दावी भुक्तानी गरिएको थियो भने केही कम्पनीले वर्षौसम्म त केहीले झण्डै एक दशक नै लगाएर भुक्तानी गरेका थिए । वर्षौसम्म उक्त घटनाको दावी भुक्तानी नगरिएको उदाहरणहरु समेत भेटिएका छन् । वल्र्ड ट्रेड सेन्टरको धेरै परसम्म विषालु ग्याँस फैलिएको र यसको सामाजिक र मानवीय असरको यकिन क्षति निकाल्न नै सर्भेयर र वातावरणविदलाई वर्षौ समय लाग्यो ।

परामर्शदर्ता कम्पनी ए.टि. कार्नेको अनुमान अनुसार घटना भएको वर्ष २००१ मा जम्मा १५ प्रतिशत मात्रै दावी भुक्तानी भएको थियो । त्यस्तै सन् २००२ मा ३५ प्रतिशत दावी भुक्तानी गरियो भने सन् २००३ मा १५ प्रतिशत र सन् २००४ र सोभन्दा पछाडि बाँकी रहेको ३५ प्रतिशत भुक्तानी गरिएको थियो ।

पुननिर्माणको बीमाको भूमिका
न्यूयोर्क शहरमा सेप्टेम्वर ११ को घटनाबाट कूल ८३ बिलियनको क्षति पुगेको थियो । र, बीमा कम्पनीहरुले भुक्तानी गरेको ४० बिलियन डलरबाट लगत्तै पुननिर्माण सम्भव भएको थियो । संघीय सरकारले जम्मा २० बिलियन डलर सहयोग गर्दा जनताले सहयोग संकलन गरेर १.५ बिलियन संकलन गरेका थिए । वल्र्ड ट्रे सेन्टर पुननिर्माण तत्कालै हुनुमा बीमा कम्पनीहरुको ठूलो हात थियो । सो क्षेत्रको घर तथा भवनको पुननिर्माणको लागि बीमा कम्पनीहरुले ९.५ बिलियन डलर बीमा दावी भुक्तानी गरेका थिए ।

बीमा कम्पनीहरुले कसरी गरे स्रोत व्यवस्थापन
सेप्टेम्वर ११ तारिखको विहानको १०० मिनेटभित्रैमा विश्वकै सबैभन्दा अग्लो ट्वीन टावरहरु जमिनमा मिलिसकेका थिए । अमेरिकी सरकारी भवन पेन्टागनमा समेत क्षति पुगेको थियो । हजारौं मानिसहरु एकै पटक मृत्युवरण गरिसकेका थिए । अर्बौ मूल्यका चार वटा हवाई जहाज ध्वस्त भइसकेका थिए । सेप्टेम्वर ११ को घटना क्षणभरमै विश्वभर फैलिएसँगै अमेरिकी बीमा कम्पनी र विश्वभरकै पुनर्बीमा कम्पनीहरु स्तब्ध बने । दशौं हजार बीमितहरुको दावी सम्बोधन गर्न बीमा कम्पनीहरुलाई भ्याई नभ्याई थियो । परिणामतः २००२ को जुलाईमा एउटा पुनर्बीमा कम्पनी र अन्य स्थानीय बीमा कम्पनीहरुले दावी भुक्तानी दिन नसकेर टाट पल्टिए । विश्वभरबाट ११९ वटा बीमा कम्पनीहरु सो घटनाबाट प्रभावित भए । त्यस्तै विश्वभरका प्रायः सबै पुनर्बीमा कम्पनीहरु उक्त घटनाबाट प्रभावित भए ।

सेप्टेम्वर ११ को घटनापछि अमेरिकी मात्रै नभई विश्व बीमा बजारमा ठूला परिवर्तनहरु भए । आतंकवादी हमलामा भएका क्षतिको बीमा दावी भुक्तानी गर्नु नपर्ने व्यवस्था गरियो । अमेरिकी इन्स्योरेन्स सर्भिस अफिसले आतंकवादी हमलामा भएको क्षतिको दावी भुक्तानी नपाइने व्यवस्था गरियो । त्यसपछि विश्वभर नै आतंकवादी हमला तथा हुलदंगाबाट पुगेको क्षतिको दावी भुक्तानी नदिने व्यवस्था थप गरियो । (रिसर्च आर्टिकको महत्वपूर्ण अंशको भावानुवाद ।)

(लेखक इन्स्योरेन्स इन्फरमेशन इन्टिच्यूट (iii) का बरिष्ठ उपाध्यक्ष हुन् ।)

sept11paper

यसमा तपाइको मत

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*