दशैंको दक्षिणाले जीवन बीमा गरी भविष्यको आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गरौँ

काठमाडौं । नेपालीहरूको महान् चाड बडादशैं घरपरिवारसँग खुसी साटासाट गर्ने, मान्यजनबाट आशीर्वाद लिने र टीका, जमरा तथा दक्षिणा ग्रहण गर्ने पर्व हो । दशैंमा प्राप्त हुने दक्षिणा बालबालिकादेखि युवासम्मका लागि विशेष महत्वको हुन्छ । कसैले दक्षिणाले नयाँ लुगा किन्छन्, कसैले मनपर्ने सामान खरिद गर्छन् त कसैले घुमफिर र मनोरञ्जनमा खर्च गर्छन् । तर यही दक्षिणाको केही अंश बचत गरेर जीवन बीमा गर्ने हो भने आजको सानो रकमले भोलिको आर्थिक सुरक्षाका लागि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ ।

दशैंमा दक्षिणा पाउनु खुसीको कुरा हो । तर, प्राप्त भएको रकम सबै खर्च गर्नुभन्दा केही रकम भविष्यका लागि छुट्याउने बानी बसाल्नु अझ राम्रो हुन्छ । दक्षिणाबाट प्राप्त रकमको केही हिस्सा बचत गर्ने र आफ्नो आर्थिक क्षमताअनुसार जीवन बीमामा सहभागी हुने सोचले दीर्घकालीन आर्थिक योजना बनाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ । यसले सानैदेखि बचतको महत्व बुझ्न र आर्थिक अनुशासन विकास गर्नसमेत प्रेरित गर्छ ।

भविष्य कसैले देखेको हुँदैन । मानिसले आफ्नो र परिवारको सुखद भविष्यका लागि अनेकौँ योजना बनाउँछ । तर जीवनमा कहिले रोग, दुर्घटना वा अन्य अप्रत्याशित घटना आइपर्छ भन्ने निश्चित हुँदैन । परिवारको मुख्य आम्दानी गर्ने व्यक्तिलाई केही भइहालेमा आश्रित सदस्यको दैनिक जीवन, बालबालिकाको शिक्षा र घरखर्चमा समस्या उत्पन्न हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा जीवन बीमाले आर्थिक सहारा प्रदान गर्छ ।

जीवन बीमा भनेको निश्चित बीमाशुल्क भुक्तानी गरेर जीवनसँग सम्बन्धित जोखिमविरुद्ध आर्थिक सुरक्षा प्राप्त गर्ने वित्तीय औजार हो । बीमितको मृत्यु भएमा बीमालेखमा उल्लेख गरिएका सर्तअनुसार परिवारले बीमा रकम प्राप्त गर्छन् । केही बीमा योजनामा अवधि पूरा भएपछि बीमाङ्क रकम तथा लागू हुने बोनस प्राप्त गर्ने सुविधा पनि हुन्छ । यसरी जीवन बीमाले जोखिम सुरक्षाका साथै केही योजनामा दीर्घकालीन बचत गर्ने अवसरसमेत प्रदान गर्छ ।

दशैंमा प्राप्त हुने दक्षिणा ठूलो रकम नहुन सक्छ । तर, यही रकमबाट बचत गर्ने बानीको सुरुआत गर्न सकिन्छ । जीवन बीमा गर्दा एकैपटक ठूलो रकम जुटाउनैपर्छ भन्ने हुँदैन । आफ्नो आम्दानी, खर्च र आर्थिक क्षमताअनुसार नियमित बीमाशुल्क तिर्न सकिने योजना छनोट गर्न सकिन्छ । यद्यपि बीमाशुल्कको व्यवस्था गर्नुअघि घरपरिवारका अत्यावश्यक खर्च र आकस्मिक आवश्यकतालाई पनि ध्यान दिनुपर्छ ।

दशैंमा प्राप्त भएको दक्षिणा तत्कालको चाहना पूरा गर्न खर्च गर्नु स्वाभाविक हो । तर केही रकम भविष्यका लागि छुट्याउन सकियो भने त्यसले दीर्घकालीन फाइदा दिन सक्छ । विशेषगरी बालबालिका तथा युवालाई दक्षिणाको केही हिस्सा बचत गर्न प्रेरित गर्दा उनीहरूले पैसाको महत्व, बचतको आवश्यकता र भविष्यका लागि योजना बनाउने बानी सिक्न सक्छन् ।

अभिभावकले पनि आफ्ना बालबालिकाको भविष्यलाई ध्यानमा राखेर उपलब्ध योजनाबारे बुझ्न सक्छन् । बालबालिकाको शिक्षा, परिवारको आर्थिक सुरक्षा वा दीर्घकालीन बचतका लागि कुन प्रकारको बीमा उपयुक्त हुन्छ भन्ने विषयमा बीमा कम्पनीका प्रतिनिधिसँग जानकारी लिन सकिन्छ । तर सबै बीमा योजनाको उद्देश्य एउटै नहुने भएकाले आफ्नो आवश्यकताअनुसार योजना छनोट गर्नु आवश्यक हुन्छ ।

तर जीवन बीमा गर्दा हतारमा योजना खरिद गर्नु उचित हुँदैन । आफ्नो आर्थिक अवस्था, पारिवारिक जिम्मेवारी र नियमित रूपमा बीमाशुल्क भुक्तानी गर्न सक्ने क्षमताको मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ । बीमालेखमा समेटिएका सुविधा, बीमा अवधि, बीमाशुल्क, दाबी भुक्तानीका सर्त तथा बीचमै बीमा बन्द गर्नुपरेमा लागू हुने व्यवस्थाबारे जानकारी लिनुपर्छ ।

त्यसैगरी बोनस प्राप्त हुने योजना छनोट गर्दा भविष्यमा बोनस निश्चित रूपमा उस्तै रहन्छ भन्ने ठान्नु हुँदैन । बोनस र प्रतिफल बीमालेखका सर्त तथा सम्बन्धित व्यवस्थामा निर्भर हुन सक्छन् । त्यसैले बीमा खरिद गर्नुअघि आवश्यक जानकारी लिएर आफ्नो परिवारका लागि उपयुक्त निर्णय गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ ।

दशैंले हामीलाई खुसी बाँड्न, परिवारसँग समय बिताउन र नयाँ सुरुआत गर्न प्रेरित गर्छ । यही अवसरमा आफ्नो आर्थिक भविष्यबारे सोच्ने र बचत गर्ने बानी बसाल्ने संकल्प पनि गर्न सकिन्छ । दक्षिणाको केही रकम बचत गर्ने वा आफ्नो क्षमताअनुसार जीवन बीमाको सुरुआत गर्ने निर्णयले भविष्यप्रतिको जिम्मेवारीबोध बढाउन सक्छ । जीवन बीमा गर्दा तत्काल ठूलो प्रतिफलको अपेक्षा गर्नुभन्दा परिवारलाई आवश्यक आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । किनकि बीमाको मुख्य महत्व कठिन परिस्थितिमा परिवारलाई आर्थिक सहारा दिनु हो ।