सुनचाँदीको मूल्यमा पहिरो, एक सातामै झन्डै १० प्रतिशतले घट्यो

काठमाडौँ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन र चाँदीको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ । अमेरिकी डलरको बढ्दो शक्ति, ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना र विश्व सेयर बजारमा देखिएको अस्थिरताले बहुमूल्य धातुको बजार प्रभावित बनेको हो । मुद्रास्फीतिको चिन्ता र लगानीकर्ताको बदलिँदो रणनीतिले समेत सुनचाँदीको मूल्यमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ ।
पछिल्लो एक सातामा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य करिब ९.५ प्रतिशतले घटेको छ । नोभेम्बर २० मा सुनको मूल्य प्रतिऔँस ३ हजार ५१८.५० अमेरिकी डलरमा झरेको थियो । कारोबारका क्रममा मूल्य अझ तल पुगेर ३ हजार ५१३.५४ डलर कायम भएको थियो । यो सन् २०२५ सेप्टेम्बरयताकै न्यून स्तर हो । त्यस्तै, अमेरिकी बजारमा डिसेम्बरमा आपूर्ति हुने सुनको वायदा मूल्य पनि ४.५ प्रतिशतले घटेर प्रतिऔँस ३ हजार ५१९.१० डलरमा सीमित भएको छ ।
बजारमा आएको यो गिरावटलाई विश्लेषकहरूले एउटै कारणसँग जोडेर हेरेका छैनन् । अमेरिकी डलर बलियो बन्दा अन्य मुलुकका लगानीकर्ताका लागि डलरमा मूल्य निर्धारण हुने सुन खरिद महँगो पर्छ । फलस्वरूप सुनको माग कमजोर हुन सक्छ । पछिल्लो समय डलरको मजबुतीले बहुमूल्य धातुको मूल्यमा दबाब बढाएको विश्लेषण गरिएको छ ।
यससँगै अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले आगामी डिसेम्बरमा ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमानले पनि सुनप्रतिको आकर्षण घटाएको छ । सुनबाट ब्याज आम्दानी हुँदैन । तर ब्याजदर बढ्दा सरकारी ऋणपत्र तथा अन्य ब्याज दिने वित्तीय साधनमा लगानी गर्नु तुलनात्मक रूपमा लाभदायक देखिन्छ । सीएमईको फेडवाच तथ्यांकअनुसार बजारले डिसेम्बरमा अमेरिकी ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले बढ्ने सम्भावना ९६ प्रतिशत आँकलन गरेको छ ।
अमेरिकी केन्द्रीय बैंकका अधिकारीहरूबाट पनि मुद्रास्फीति नियन्त्रणका लागि कडा मौद्रिक नीति आवश्यक पर्न सक्ने संकेत आइरहेका छन् । मुद्रास्फीतिको जोखिम कायमै रहेको अवस्थामा ब्याजदर थप बढ्न सक्ने आशंकाले सुन र चाँदीमा लगानी गर्नेहरूको मनोविज्ञान प्रभावित भएको छ ।
अर्कोतर्फ, प्रविधि कम्पनीका सेयरमा आएको गिरावटले पनि सुनको बजारमा अप्रत्यक्ष असर पारेको छ । विशेषगरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रमा भएको लगानी र कम्पनीहरूको बजार मूल्यांकनबारे चिन्ता बढेपछि प्रविधि क्षेत्रका सेयरमा बिक्री चाप देखिएको छ । एनभिडियाको सेयर पछिल्लो कारोबारमा १४.०१ प्रतिशत घटेको र एक महिनाको अवधिमा यसको मूल्य ४३.४५ प्रतिशतले ओरालो लागेको विवरण सार्वजनिक भएको छ । सेयर बजारमा भएको घाटा पूर्ति गर्न केही लगानीकर्ताले सुन बेचेर नगद व्यवस्थापन गर्दा बहुमूल्य धातुको मूल्यमा थप दबाब परेको रोयटर्सले जनाएको छ ।
विश्व अर्थतन्त्रमा मुद्रास्फीतिको समस्या लामो समयसम्म रहन सक्ने आशंकाले पनि बजारलाई प्रभावित बनाएको छ । यस्तो अवस्थामा केन्द्रीय बैंकहरूले मौद्रिक नीति कसिलो बनाउन सक्ने भएकाले सुनजस्ता ब्याज नदिने सम्पत्तिमा लगानी गर्ने आकर्षण कमजोर हुन सक्छ । यी सबै पक्ष एकै समयमा सक्रिय हुँदा सुनचाँदीको मूल्यमा उल्लेख्य गिरावट देखिएको विश्लेषण गरिएको छ ।
मूल्यमा आएको गिरावटपछि अब बजारले कुन दिशा लिन्छ भन्ने चासो बढेको छ । सीपीएम ग्रुपका जेफ्री क्रिस्चियनका अनुसार सुन र चाँदीको मूल्य घट्दै जाँदा लगानीकर्ताले अपेक्षा गरेका स्तरमा समेत पर्याप्त खरिदकर्ता देखिएका छैनन् । सुनको मूल्य ४ हजार र ३ हजार ८०० डलरभन्दा तल झरेर ३ हजार ५१४ डलरको आसपास पुगेपछि बजारमा थप गिरावटको सम्भावनाबारे चर्चा हुन थालेको छ ।
चाँदीको मूल्य प्रतिऔँस ४१ डलर आसपास रहँदा केही लगानीकर्ताले ३८ डलरलाई अर्को सम्भावित मूल्यस्तरका रूपमा हेरेका छन् । क्रिस्चियनका अनुसार लगानीकर्ताहरू सुनचाँदी खरिद गर्न इच्छुक भए पनि मूल्य घट्ने क्रम रोकिएर बजार स्थिर भएपछि मात्रै लगानी गर्ने प्रतीक्षामा छन् ।
उनले अहिलेको अवस्थालाई बहुमूल्य धातुको दीर्घकालीन मूल्यवृद्धिको प्रवृत्तिमा देखिएको चक्रीय गिरावटका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । दीर्घकालमा मूल्य बढिरहेको बजारमा समेत बीचबीचमा ठूलो गिरावट आउन सक्ने उनको भनाइ छ । केही विश्लेषकले भने सुन र चाँदीले छिट्टै न्यूनतम मूल्यस्तर भेट्टाएर पुनः सुधारको बाटो समात्न सक्ने अनुमान गरेका छन् । यद्यपि तत्कालै मूल्य स्थिर हुने वा थप घट्ने भन्नेमा निश्चितता देखिएको छैन ।
यसबीच प्लाटिनमको मूल्य प्रतिऔँस १ हजार ३०० डलरभन्दा तल झरेको छ भने प्यालेडियम करिब ९०० डलरको आसपास पुगेको छ । यी धातुको माग मुख्यतः सवारीसाधन उत्पादन र औद्योगिक गतिविधिमा निर्भर रहने भएकाले तिनको मूल्य निर्धारणमा सुनचाँदीभन्दा फरक पक्षले प्रभाव पार्ने गर्छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आएको गिरावटको प्रभाव नेपाली बजारमा पनि स्पष्ट देखिएको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घको तथ्यांकअनुसार नोभेम्बर १६ देखि २२ सम्मको एक सातामा छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ६९ हजार १०० रुपैयाँबाट घटेर २ लाख ४२ हजार ६०० रुपैयाँमा झरेको छ । यस अवधिमा सुन प्रतितोला २६ हजार ५०० रुपैयाँ अर्थात् ९.८५ प्रतिशत सस्तिएको हो ।
प्रतिग्राम सुनको मूल्य पनि २३ हजार ७१ रुपैयाँबाट घटेर २० हजार ७९९ रुपैयाँमा सीमित भएको छ । चाँदीको मूल्यमा भने सुनको तुलनामा अझ बढी प्रतिशतले गिरावट आएको छ । एक साताअघि प्रतितोला ३ हजार ५२० रुपैयाँ रहेको चाँदीको मूल्य घटेर ३ हजार ६५ रुपैयाँ कायम भएको छ । यसअनुसार चाँदी प्रतितोला ४५५ रुपैयाँ अर्थात् १२.९३ प्रतिशतले सस्तिएको छ । प्रतिग्राम चाँदीको मूल्यसमेत ३०१ रुपैयाँ ८० पैसाबाट घटेर २६२ रुपैयाँ ८० पैसामा पुगेको छ ।
नेपाली बजारमा मूल्य घट्ने क्रम नोभेम्बर १८ देखि २० सम्म सबैभन्दा तीव्र देखिएको थियो । उक्त अवधिमा सुन प्रतितोला १५ हजार ५०० रुपैयाँ र चाँदी २७० रुपैयाँले घटेको थियो । नोभेम्बर २० मा मात्रै सुनको मूल्य एकै दिन १२ हजार २०० रुपैयाँ र चाँदीको मूल्य २२५ रुपैयाँले ओरालो लागेको थियो । शनिबार नयाँ मूल्य सार्वजनिक नभए पनि आइतबार नोभेम्बर २२ मा सुन थप २ हजार ८०० रुपैयाँ र चाँदी ४५ रुपैयाँले घटेको छ ।
एक साताको तथ्यांकले नेपाली बजारमा सुनभन्दा चाँदीको मूल्यमा प्रतिशतका आधारमा बढी गिरावट आएको देखाउँछ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्य, अमेरिकी डलरसँग नेपाली रुपैयाँको विनिमय दर तथा आयात लागतले यहाँको सुनचाँदीको मूल्य निर्धारणमा प्रभाव पार्ने गर्छन् ।
आगामी दिनमा अमेरिकी फेडरल रिजर्भको ब्याजदरसम्बन्धी निर्णय, डलरको अवस्था, मुद्रास्फीतिको गति र विश्व सेयर बजारको उतारचढावले बहुमूल्य धातुको बजारलाई थप प्रभावित पार्ने देखिन्छ । त्यसैले पछिल्लो गिरावटपछि सुनचाँदीको मूल्य तत्कालै उकालो लाग्छ वा अझै ओरालो यात्रा जारी रहन्छ भन्ने विषय लगानीकर्ता र व्यवसायी दुवैका लागि चासोको विषय बनेको छ ।











