चलखेलमा कडाई हुँदा माफिया निष्क्रियः राताम्य यात्रामा शेयर बजार, यी कुरामा छ खतरा!

काठमाडौं । नेपालको पूँजी बजार पछिल्ला केही सातायता लगातार दबाबमा देखिएको छ । नयाँ सरकार गठनपछि लगानीकर्ताले अपेक्षा गरेको उत्साह बजारमा देखिन सकेको छैन । बरु नेप्से परिसूचक निरन्तर घट्दो क्रममा रहँदा लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बन्दै गएको छ । विगतमा सरकार परिवर्तन, अर्थमन्त्री नियुक्ति, ब्याजदरमा कमी वा आर्थिक सूचकमा सुधार देखिँदा शेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने गरेको भए पनि यसपटक बजारले त्यस्ता संकेतलाई आत्मसात गर्न नसकेको देखिन्छ । बजार विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको गिरावट परम्परागत आर्थिक कारणभन्दा बढी मनोवैज्ञानिक र नीतिगत अनिश्चिततासँग जोडिएको छ ।

पछिल्लो समय वित्तीय अपराध नियन्त्रण, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान तथा धितोपत्र बजारसँग सम्बन्धित गतिविधिमाथि सरकारी निकायको निगरानी बढेको छ। विशेषगरी केही चर्चित व्यवसायी, लगानीकर्ता तथा वित्तीय क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तिमाथि अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढेपछि बजारमा त्रास र सतर्कता दुवै बढेको देखिन्छ। लामो समयदेखि समूहगत रूपमा शेयर मूल्य प्रभावित गर्ने, कृत्रिम कारोबारमार्फत मूल्य बढाउने तथा इन्साइडर सूचनाको प्रयोग गरेर लाभ लिने प्रवृत्तिमाथि निगरानी कडा बनेको चर्चा बजारमा छ। यसका कारण ठूला लगानीकर्ता तथा चलखेल समूहहरू बजारमा निष्क्रिय बन्दै गएको र त्यसले कारोबार तथा माग पक्ष कमजोर बनाएको विश्लेषण गरिएको छ ।

यता सरकारले बजेटमार्फत पूँजी बजारलाई सकारात्मक सन्देश दिन खोजे पनि त्यसअनुसारको स्पष्ट नीतिगत आधार तयार हुन नसकेको गुनासो लगानीकर्तामाझ बढ्दै गएको छ। बजेट भाषणमा बजार सुधारका संकेत दिइए पनि कानुनी तथा नीतिगत दस्तावेजमा त्यसको पर्याप्त प्रतिबिम्ब नदेखिएको भन्दै लगानीकर्ता सन्तुष्ट देखिएका छैनन्। सरकारका विभिन्न निकायबाट आउने फरक–फरक अभिव्यक्ति र संकेतले समेत बजारमा अन्योल सिर्जना गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। यही कारण धेरै लगानीकर्ताले नयाँ लगानी बढाउनुभन्दा सरकारको आगामी नीति र कदमको प्रतीक्षा गर्ने रणनीति अपनाएका छन्।

असार मसान्त नजिकिँदै जाँदा वित्तीय क्षेत्रको नियमित दबाबले पनि बजारलाई असर गरेको देखिन्छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थासँगको हिसाब मिलान, कर्जा भुक्तानी, मार्जिन कल व्यवस्थापन तथा अन्य वित्तीय दायित्व पूरा गर्न लगानीकर्ताले शेयर बिक्री बढाएको अनुमान गरिएको छ। प्रत्येक वर्ष असार मसान्तमा देखिने यस्तो दबाब यसपटक पनि बजारमा प्रभावकारी बनेको देखिएको छ। तर बजारमा अन्य सकारात्मक उत्प्रेरकको अभावका कारण बिक्री चापको प्रभाव अझ बढी देखिएको विश्लेषण गरिएको छ ।

यसबीच आगामी मौद्रिक नीतिप्रति लगानीकर्ताको ध्यान केन्द्रित भएको छ। शेयर धितो कर्जाको सीमा, तरलता व्यवस्थापन, ब्याजदरको दिशा तथा लगानीमैत्री व्यवस्थाबारे नेपाल राष्ट्र बैंकले कस्तो नीति ल्याउँछ भन्ने विषय अहिले बजारको मुख्य चासो बनेको छ। मौद्रिक नीतिले पूँजी बजारलाई सकारात्मक सम्बोधन गर्ने अपेक्षा गरिए पनि त्यसबारे स्पष्ट संकेत नआएकाले लगानीकर्ता प्रतीक्षाको अवस्थामा छन्। यही कारण बजारमा नयाँ खरिदकर्ताको उपस्थिति कमजोर बनेको र कारोबार रकम पनि लगातार खुम्चिँदै गएको देखिन्छ ।

नेप्से परिसूचकसँगै दैनिक कारोबार रकममा आएको गिरावटले बजार सहभागिता कमजोर बनेको संकेत गरेको छ । खरिद चाप घट्दै जाँदा बिक्री चाप उच्च रहनुले अधिकांश कम्पनीको शेयर मूल्यमा निरन्तर दबाब परेको छ । यसबाट विशेषगरी साना तथा मझौला लगानीकर्ताको सम्पत्ति मूल्यमा उल्लेख्य ह्रास आएको छ भने बजारप्रतिको विश्वास पनि कमजोर बनेको देखिन्छ। विश्लेषकहरूका अनुसार बजारलाई पुनः लयमा फर्काउन नीतिगत स्थायित्व, पारदर्शी नियमन, लगानीकर्तामैत्री वातावरण तथा विश्वास पुनःस्थापनाका कदम आवश्यक छन्। हाल ठूला लगानीकर्ताको सतर्कता, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानको प्रभाव, असार मसान्तको दबाब र मौद्रिक नीतिप्रतिको प्रतीक्षाले नेपाली शेयर बजारलाई दबाबपूर्ण बनाएको छ ।

नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) ८.५० अकंले घटेर २६५१.५२ बिन्दुमा कायम भएको छ । आज ३३८ कम्पनीको ६४ लाख ६१ हजार कित्ता शेयर किनबेच हुँदा ३ अर्ब ८२ करोड ४० लाख रुपैयाँको कारोबार भएको हो ।

बिहिबार १२ उपसूचक राताम्य भएका छन् । वाणिज्य समूहको ०.१९ प्रतिशत, विकास बैंक समूहको ०.१५ प्रतिशत, फाइनान्स समूहको ०.५३ प्रतिशतले शेयर मूल्य घटेको छ ।

यसदिन ८३ कम्पनीको शेयर मूल्य बढेको छ भने १७२ कम्पनीको घटेको छ । १९ कम्पनीको शेयर मूल्य भने स्थिर रहेको हो ।