शेयर बजारमा माफियाको भागाभाग: निरन्तर डुब्दै अर्बौ लगानी, यी कारण त्रसित छ मार्केट!

काठमाडौं । नेपालको शेयर बजार फेरि एकपटक दबाब र अन्योलको अवस्थामा पुगेको छ । नयाँ सरकार गठन भएपछि नेप्से परिसूचकले निरन्तर ओरालो यात्रा तय गरिरहेको छ भने लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बन्दै गएको देखिएको छ । विगतमा राजनीतिक परिवर्तन, अर्थमन्त्रीको नियुक्ति, ब्याजदरमा कमी वा आर्थिक सूचकांकमा सुधारजस्ता कारणले बजारमा उत्साह देखिने गरेको भए पनि यसपटक अवस्था फरक देखिएको छ । बजार विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको गिरावटको प्रमुख कारण आर्थिक सूचकभन्दा पनि वित्तीय अपराध नियन्त्रण, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान र ठूला लगानीकर्तामाथि बढ्दो निगरानी बनेको छ ।

पछिल्ला महिनाहरूमा धितोपत्र कारोबार, बीमा क्षेत्रसँग सम्बन्धित अनियमितता तथा सम्पत्ति शुद्धीकरणका विषयमा सरकारी निकायहरूले अनुसन्धान तीव्र बनाएका छन्। केही चर्चित व्यक्तिविरुद्ध अनुसन्धान र मुद्दा प्रक्रिया अघि बढेपछि पूँजी बजारमा मनोवैज्ञानिक दबाब सिर्जना भएको बताइन्छ। बजारमा लामो समयदेखि सक्रिय समूहगत चलखेल गर्ने, कृत्रिम रूपमा शेयर मूल्य बढाउने, इन्साइडर सूचना प्रयोग गर्ने तथा सर्वसाधारण लगानीकर्तालाई प्रभावित पार्ने गतिविधिमाथि निगरानी बढेपछि त्यस्ता समूहहरू बजारबाट बाहिरिन थालेको चर्चा पनि छ। यसले बजारमा खरिदकर्ताको उपस्थिति कमजोर बनाउँदै बिक्री चाप बढाएको विश्लेषण गरिएको छ ।

यता सरकारप्रति लगानीकर्ताको विश्वास अपेक्षित रूपमा बलियो बन्न नसक्दा पनि बजार प्रभावित भएको देखिन्छ। बजेट भाषणमा पूँजी बजारमैत्री संकेत दिइए पनि त्यसअनुसारका व्यवस्था कानुनी तथा नीतिगत दस्तावेजमा स्पष्ट रूपमा नआएको भन्दै लगानीकर्ताहरू असन्तुष्ट देखिएका छन्। एकातर्फ बजारलाई सकारात्मक सन्देश दिने अभिव्यक्ति आउने र अर्कोतर्फ विधेयक तथा नीतिगत व्यवस्थामा फरक संकेत देखिने अवस्थाले लगानीकर्तामा अन्योल बढाएको बताइन्छ। यही कारण धेरै लगानीकर्ताले सरकारको आगामी आर्थिक तथा वित्तीय नीतिप्रति प्रतीक्षा र सतर्कताको रणनीति अपनाएका छन्।

असार मसान्त नजिकिँदै जाँदा बैंक तथा वित्तीय संस्थासँगको हिसाब मिलान गर्ने दबाबले पनि बजारमा बिक्री बढेको अनुमान गरिएको छ। कर्जा भुक्तानी, मार्जिन व्यवस्थापन तथा अन्य वित्तीय दायित्व पूरा गर्न केही लगानीकर्ताले शेयर बिक्री गरिरहेको बजार जानकारहरूको भनाइ छ। यसका साथै आगामी मौद्रिक नीतिले पूँजी बजारलाई कस्तो प्राथमिकता दिन्छ भन्ने विषय अहिले लगानीकर्ताको मुख्य चासो बनेको छ। मौद्रिक नीतिमार्फत शेयर धितो कर्जा, तरलता व्यवस्थापन तथा लगानीमैत्री व्यवस्था आउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेप्से परिसूचकसँगै दैनिक कारोबार रकम पनि लगातार खुम्चिँदै गएको छ। बजार सहभागिता कमजोर बन्दै जाँदा खरिद चाप घटेको छ भने बिक्री चाप उच्च रहँदा मूल्यमा थप गिरावट आएको देखिन्छ। लगातारको गिरावटका कारण साना तथा मझौला लगानीकर्ताको सम्पत्ति मूल्यमा उल्लेख्य क्षति पुगेको छ। दैनिक रूपमा देखिएको नकारात्मक प्रवृत्तिले लगानीकर्तालाई दीर्घकालीन लगानीभन्दा तत्काल जोखिम व्यवस्थापनतर्फ केन्द्रित बनाएको छ। यसले बजारमा थप सुस्तता र अस्थिरता निम्त्याइरहेको विश्लेषण गरिएको छ।

बजारमा देखिएको पछिल्लो अवस्थाले नीतिगत स्थायित्व, पारदर्शिता र लगानीकर्ता विश्वासको महत्वलाई पुनः उजागर गरेको छ। ठूला लगानीकर्ताको बाहिरिने प्रवृत्ति, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानको मनोवैज्ञानिक प्रभाव, असार मसान्तको दबाब तथा आगामी मौद्रिक नीतिप्रतिको प्रतीक्षाले बजारलाई दबाबमा राखेको देखिन्छ।

नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) १४.४५ अकंले घटेर २६६०.०२ बिन्दुमा कायम भएको छ । आज ३३८ कम्पनीको १ करोड ७ लाख ७७ हजार कित्ता शेयर किनबेच हुँदा ४ अर्बए ४१ करोड ८६ लाख रुपैयाँको कारोबार भएको हो ।

यसदिन ११ उपसूचक राताम्य भएका छन् भने फाइनान्स समूह र व्यापार समूहको शेयर मूल्यमा मात्रै सुधार देखिएको छ ।

बुधबार ६२ कम्पनीको शेयर मूल्य बढेको छ भने २०२ कम्पनीको घटेको छ । १० कम्पनीको शेयर मूल्य भने स्थिर रहेको हो ।

शेयर बजारका सडक छापामारहरू रातारात अर्बपति, सम्पत्ति शुद्धीकरणको अनुसन्धान घेरामा पर्लान् ?