नीति सुध्रियो, बजार सुध्रिएन : सुधारको लहरबीच नेप्सेमा उल्टो धक्का
काठमाडौं । शेयर बजारमा नीतिगत सुधारका पहल अघि बढे पनि लगानीकर्ताको अन्योल कायमै रहँदा यस साता नेप्से परिसूचक १७ अंकभन्दा बढीले घटेको छ । तीन कारोबार दिन मात्र बजार खुलेको यस साता नेप्से ०.६६ प्रतिशत अर्थात् १७.४१ अंक घटेर २६२९.८१ विन्दुमा बन्द भएको हो । गत साताको अन्तिम कारोबार दिन नेप्से २६४७.२२ विन्दुमा थियो ।
यस साता दुई कारोबार दिन बजार बढेर बन्द भए पनि एक दिनको गिरावटले समग्र सूचकलाई दबाबमा राखेको छ । नेप्से घटे पनि कारोबार गतिविधिमा भने केही सुधार देखिएको छ । गत साता दैनिक औसत ६ अर्ब १२ करोड रुपैयाँको कारोबार भएकोमा यस साता औसत कारोबार रकम बढेर ६ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो अघिल्लो साताको तुलनामा २.६५ प्रतिशत बढी हो ।
त्यस्तै, यस साता दैनिक औसत कारोबार भएको शेयर संख्यामा २२.९८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ भने कारोबार संख्यामा पनि ०.३४ प्रतिशतको सामान्य वृद्धि भएको छ । यसले सूचक घटेको अवस्थामा समेत बजारमा कारोबार गतिविधि भने तुलनात्मक रूपमा विस्तार भएको देखाउँछ ।
बजार सूचकमा आएको गिरावटसँगै नेप्सेको कुल बजार पूँजीकरण पनि घटेको छ । गत साताको अन्तिम कारोबार दिन ४५ खर्ब ५३ अर्ब रुपैयाँ रहेको कुल बजार पूँजीकरण यस साता करिब २९ अर्ब रुपैयाँ घटेर ४५ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँमा झरेको छ ।
यस साता फ्लोट इण्डेक्स २.०६ अंकले घटेको छ । त्यस्तै, सेन्सेटिभ इण्डेक्स १.२८ अंक तथा सेन्सेटिभ फ्लोट इण्डेक्स ०.९६ अंकले घटेका छन् ।
उपसमूहतर्फ पनि अधिकांश क्षेत्रमा दबाब देखिएको छ । नेप्सेका १३ उपसमूहमध्ये उत्पादन तथा प्रशोधनबाहेक अधिकांश उपसमूहको परिसूचक घटेको छ भने एक उपसमूह स्थिर रहेको छ ।
उत्पादन तथा प्रशोधन उपसमूहको परिसूचक भने १.१३ प्रतिशतले बढेको छ । गत साता १० हजार ७१२.६६ विन्दुमा रहेको उक्त उपसमूह यस साता १२०.७८ अंक बढेर १० हजार ८३३.४४ विन्दुमा पुगेको छ ।
यसको विपरीत जलविद्युत उपसमूहमा सबैभन्दा बढी प्रतिशतको गिरावट आएको छ । उक्त उपसमूहको परिसूचक १.६८ प्रतिशत घटेर ३६०३.४१ विन्दुमा झरेको छ । गत साता जलविद्युत परिसूचक ३६६५.०८ विन्दुमा थियो । अंकका आधारमा भने निर्जीवन बीमा उपसमूहको परिसूचक सबैभन्दा धेरै १६४.३७ अंकले घटेको छ ।
बजारमा नीतिगत सुधारका प्रयास भइरहे पनि त्यसको प्रभाव लगानीकर्ताको व्यवहारमा अपेक्षाकृत रूपमा देखिन सकेको छैन । अर्थ मन्त्रालयले शेयर बजारसहित समग्र वित्तीय क्षेत्रमा सुधारका लागि २१ बुँदे राहत तथा सुधार प्याकेज अघि सारेको छ । सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी आशंका कम गर्ने प्रयास तथा पुँजीगत लाभकर घटाउने निर्णयले बजारमा सकारात्मक अपेक्षा सिर्जना गरेको भए पनि त्यसले तत्कालै माग बढाउन सकेको देखिँदैन ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले शेयर बजारसँग सम्बन्धित केही नीतिमा लचकता अपनाएको छ भने नेपाल धितोपत्र बोर्डले पनि बजार सुधारका विषयमा विभिन्न पहल अघि बढाएको छ । तर, नीतिगत तहबाट सकारात्मक संकेत देखिए पनि त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव कारोबार र सूचकमा सीमित देखिएको छ ।
बुधबारको उल्लेख्य गिरावटपछि बिहीबार बजारमा केही सुधार आए पनि लगानीकर्ताको ‘पर्ख र हेर’को रणनीति हटेको छैन । बजारमा प्रवेश गर्ने वा थप लगानी गर्ने निर्णय गर्नुअघि लगानीकर्ताले नीतिगत परिवर्तन, कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था र बजारको आगामी दिशा हेर्न खोजेको देखिन्छ ।
यसैबीच सूचीकृत कम्पनीहरूले गत आर्थिक वर्षको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै लाभांश घोषणा गर्ने क्रम सुरु भइसकेको छ । लाभांश सिजन सुरु भए पनि त्यसले बजारमा अपेक्षित उत्साह ल्याउन सकेको छैन । सामान्य अवस्थामा कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था र लाभांश घोषणाले लगानीकर्ताको ध्यान आकर्षित गर्ने भए पनि यसपटक त्यसको प्रभाव तुलनात्मक रूपमा कमजोर देखिएको छ ।
लामो समयदेखि दबाबमा रहेका कारण कतिपय कम्पनीको शेयरमूल्य तुलनात्मक रूपमा आकर्षक तहमा पुगेको भन्दै बजारमा लगानीको अवसर देख्नेहरू पनि छन् । नीतिगत अवरोध क्रमशः कम हुँदै गएको अवस्थामा मूल्य घटेका कम्पनीमा लगानी गर्ने अवसर रहेको उनीहरूको बुझाइ छ । तर, सुधारका आधार तयार हुँदासमेत बजारमा माग बलियो नहुनुले लगानीकर्ताको विश्वास र मनोविज्ञानलाई महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा देखाएको छ ।
ठूला लगानीकर्ताको लगानीको स्रोत तथा सम्पत्ति शुद्धीकरणसँग सम्बन्धित अनुसन्धानका विषयले पनि बजारको मनोविज्ञानमा असर पारेको बजार सहभागीहरूको बुझाइ छ । लगानीको स्रोतबारे प्रश्न उठ्न सक्ने जोखिमका कारण ठूलो पूँजी परिचालन गर्ने केही लगानीकर्ता सक्रिय हुन हिचकिचाएको उनीहरूको भनाइ छ । ठूला लगानीकर्ताको सक्रियता कमजोर हुँदा साना तथा मध्यम लगानीकर्ताको सहभागिताले मात्र बजारमा पर्याप्त माग सिर्जना गर्न कठिन हुने अवस्था देखिएको छ ।
यस कारण पछिल्लो बजार दबाबलाई केही बजार सहभागीले नीतिगत विषयसँगै नियामकीय जोखिम र लगानीकर्ताको मनोविज्ञानसँग जोडेर हेरेका छन् । नीतिगत सुधारलाई वास्तविक कारोबार र मागमा परिणत हुन समय लाग्न सक्ने उनीहरूको बुझाइ छ ।
यता दशैं नजिकिँदै जाँदा बजारमा बिक्रीको मनोवैज्ञानिक दबाबसमेत थपिएको छ । चाडपर्वका लागि आवश्यक खर्च जुटाउन केही लगानीकर्ताले शेयर बिक्री गर्न थालेकाले बजारमा आपूर्ति बढेको बजार सहभागीहरू बताउँछन् । तत्काल नयाँ लगानी गर्नुभन्दा नगद व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिने प्रवृत्ति बढ्दा बजारको मागमा समेत असर पर्न सक्ने देखिन्छ ।
यस साता नेप्सेमा ४२ लाख ९ हजार ८६२.५० कित्ता धितोपत्रसमेत सूचीकृत भएको छ । सूचीकृत हुने धितोपत्रमा ७ प्रतिशत लक्ष्मी सनराइज बैंक डिबेञ्चर २०९२ तथा सिनर्जी पावर डेभलपमेन्टको बोनस शेयर रहेका छन् ।
